„Cóżeś uczynił? Krew brata twego głośno woła ku mnie z ziemi” (Rdz 4, 10). Słowa, które Bóg skierował niegdyś do Kaina, powinny nam dźwięczeć w uszach. Bo czyż i dziś Bóg nie woła do nas: „krzywda twoich najmniejszych sióstr i braci głośno woła ku mnie z ziemi”?
Tamte słowa, do Kaina, Bóg wypowiedział tuż po jego straszliwym pytaniu: „Czyż jestem stróżem brata mego?” (por. Rdz 10, 9). Musimy dziś o tych słowach pamiętać – ponieważ jesteśmy stróżami naszych sióstr i braci. A nie zawsze, przyznajmy się szczerze, najmniejsi spośród nich byli pośród nas, w Kościele, bezpieczni. Krzywda wykorzystania seksualnego – od zbrodni pedofilii po manipulacyjne nadużycia wobec młodych dorosłych – w czasie naszego stróżowania dotknęła dzieci, młodych, niepełnosprawnych i bezradnych.
Przepraszamy dziś za to, że zabrakło nam czujności, na wszystkich stopniach kościelnej odpowiedzialności, by skutecznie chronić najsłabszych – nawet w samych kościelnych strukturach, nawet przed sprawcami spośród duchownych.
Nie jesteśmy w stanie ani cofnąć czasu, ani nawet skutecznie zadośćuczynić za krzywdy i zaniedbania. Możemy natomiast spróbować nauczyć się czegoś na własnych błędach. Być może zaczynając od wzięcia sobie do serca Pawłowych słów: „gdy cierpi jeden członek, współcierpią wszystkie inne członki” (1 Kor 12, 26). Musimy się uczyć głębokiego współczucia wobec ofiar. Takiego, które każe płakać wraz z nimi, ale też wraz z nimi się gniewać: „to się nie powinno było wydarzyć!”. „To się nie może wydarzyć więcej!”.
Ostatnie zdanie wyznacza nasze obecne zadanie: to się nie może więcej wydarzyć. To wezwanie, a zarazem wyzwanie wymaga wpierw zbudowania we wszystkich ludziach Kościoła, ale szczególnie w tych, którzy w nim posługują, świadomości pozwalającej na skuteczne zapobieganie przypadkom wykorzystania seksualnego. Ze świadomości wyrastać zaś muszą skuteczne działania prewencyjne, dostosowane do sytuacji naszych duszpasterstw, parafii, ruchów itd. Gdyby ktoś jednak został skrzywdzony, musimy wiedzieć jak reagować, by możliwie zmniejszyć skutki krzywdy i ochronić inne potencjalne ofiary. Dlatego dokument, który ma pomagać w tym procesie, zatytułowaliśmy: Świadomość – zapobieganie – reagowanie. Zasady ochrony dzieci, młodzieży, osób niepełnosprawnych i bezradnych przed wykorzystaniem seksualnym w diecezji gliwickiej i w archidiecezji katowickiej.
Część wcześniejszych zaniedbań brała się np. z – prowadzącej do niedowierzania ofiarom – nieświadomości mechanizmów wykorzystania seksualnego czy z lęku przed nieadekwatnym reagowaniem. Dlatego mamy świadomość, że publikacja niniejszego dokumentu jest jedynie wstępnym etapem na długiej drodze naprawy. Prosimy zatem wiernych powierzonych nam Kościołów gliwickiego i katowickiego: przeczytajcie uważnie poniższe Zasady, a nade wszystko: bądźcie stróżami Waszych sióstr i braci!

Wiktor Skworc
Arcybiskup Metropolita Katowicki